Nieuw inzicht in het placebo-effect

Voor allerlei onderwerpen met vragen, informatie en discussie dat betrekking heeft op de ziekte van Lyme, maar dat niet bij de secties "Wetenschap" en "Medisch" past. Dus geen medische vragen.
WillemT
Berichten: 399
Lid geworden op: Do 4 Okt 2007 18:06

Nieuw inzicht in het placebo-effect

Berichtdoor WillemT » Vr 10 Jan 2014 23:10

In de Volkskrant van vandaag staat een interessant artikel over nieuw onderzoek naar het placebo-effect, inclusief interessante conclusies.

Effect van placebo groter dan gedacht

Het welbekende placebo-effect is nog sterker dan gedacht; de werking van pillen tegen migraine
blijktvoor de helft gebaseerd op veöeelding. De verwachting van de patiënt speelt net zo'n grote rol
als de chemische stoffen.

Als patiënten een positieve boodschap meekrijgen, blijkt het medicijn twee keer zo sterk de
pijnklachten te verminderen als wanneer patiënten denken dat zij een neppil gebruiken. Dat schrijven Amerikaanse onderzoekers donderdag in het vakblad Science Translational Medicine.

De onderzoekers gaven 66 migrainepatiënten pillen met de werkzame stof en neppillen.
Eenderde van de patiënten kreeg de boodschap dat ze het medicijn hadden gekregen, nog een derde
dat ze een neppil kregen en de laatste groep wist niet welk van de twee ze hadden ontvangen. De
patiënten werd gevraagd om eerst een aantal aanvallen door te maken zonder pillen daarna een
aantal met pil. ln beide gevallen moesten ze het ervaren pijnniveau noteren.

Meer dan 450 hoofdpijnen later werd de balans opgemaakt. Zoals verwacht werkte de migrainepil
beter dan de placebopil. Maar tot hun verbazing zagen de onderzoekers dat de werking van het medicijn veel groter was wanneer mensen wisten dat ze het kregen. Patiënten die dachten dat
ze een neppil kregen, meldden een minder goede werking.

Deze ontdekking kan volgens de ondezoekers van grote invloed zijn op de behandelwijze bij
pijnbestrijding. Dit aangezien het placebo-effect in dergelijke gevallen positief ingezet kan
worden door mensen meer vertrouwen in hun medicatie te geven.

Hoogleraar gezondheidspsychologie Jozien Bensing van de Universiteit Utrecht juicht deze conclusie toe, want zij pleit er al jaren voor dat het placebo-effect, waarbij communicatie veel invloed heeft, een grotere rol moet gaan spelen in de gezondheidszorg. Ze is ervan overtuigd dat het succes van behandelingen kan vergroten.

Volkskrant 10 januari 2014

In de reguliere geneeskunde is het gebruik maken van het placebo-effect als therapeutisch middel omstreden zoals uit het volgende artikel afkomstig uit een oudere uitgave van “Laat je niet lymen” het tijdschrift van “Ned.Ver. van Lymepatiënten” blijkt. Naast het gegeven dat een behandelaar een nepmiddel voorschrijft en dus zijn patiënt “bedriegt” (het ethische aspect) is er ook de afhankelijkheid van de individuele genezer die kan ontstaan en de twijfel over de duurzaamheid van het effect op de genezing.


Placebo-effect

Het begrip placebo-effect komen we vaak tegen. Dit geldt zeker ook voor de ziekte van Lyme. In onderstaand stukje wordt goed beschreven wat het begrip inhoudt en welke rol het speelt bij het behandelen van ziektes en ook bij het ontwikkelen van effectieve behandelmethodes.

Het Latijnse woord placebo betekent ‘ik zal behagen’ en werd in de 14e eeuw al gebruikt om een bepaald soort dodendienst aan te duiden. Het is in de geneeskundige praktijk terecht gekomen in situaties waarbij van medisch ingrijpen voor de patiënt geen heil meer te verwachten was. Eind 18e eeuw werd in een medisch handboek een placebo omschreven als een middel dat wel behaagt, maar niet geneest.

Tegenwoordig verstaan we onder een placebo een in uiterlijk, geur en smaak niet van echt te onderscheiden nepmiddel, zonder farmacologische werking, dat gebruikt wordt bij onderzoek naar het effect van geneesmiddelen. In zo’n onderzoek wordt een aantal goed vergelijkbare patiënten met een zelfde aandoening in twee groepen verdeeld, waarbij de ene het te testen middel krijgt en de andere een placebo. Tot het eind van het onderzoek weten patient noch onderzoeker wie wat krijgt (‘dubbelblind’). Als het geheim tenslotte wordt onthuld kan eenvoudig worden nagegaan of het te testen middel meer effect had dan de placebo en dus als werkzaam kan worden beschouwd. Toen dit soort onderzoek voor het eerst gedaan werd, stuitte men op een verrassend verschijnsel dat ‘placebo-effect’ is gaan heten. Dit is het verschijnsel dat niet alleen het echte middel, maar ook de placebo een gunstige werking heeft op de klachten waarmee de te bestrijden ziekte gepaard gaat, zij het in mindere mate. Bij sommige klachten kan dit effect zelfs heel sterk zijn. Een volledige verklaring voor dit fenomeen ontbreekt nog, maar het ligt voor de hand dat psychologische factoren een hoofdrol spelen. De laatste 40 jaar heeft men intensief studie van het verschijnsel gemaakt en dit heeft interessante resultaten opgeleverd.
Zo is gebleken dat het succes van elke therapie, nep of echt, voor een kleiner of groter deel op placebowerking berust. Hierbij speelt de gevoeligheid voor suggestieve beïnvloeding van de patiënt natuurlijk een rol, maar evenzeer de persoonlijkheid van de therapeut en de 'setting' waarin de behandeling plaatsvindt. Zelfs wanneer er helemaal geen (nep)geneesmiddel in het spel is, kan het placebo-effect optreden. Een medisch onderzoek, bijvoorbeeld, kan op zichzelf soms al een vermindering van klachten tot gevolg hebben, nog voordat er van enige therapie sprake is. Dit effect is groter naarmate het onderzoek zorgvuldiger en met indrukwekkender apparatuur is verricht. Een autoritaire arts of kwakzalver die met grote beslistheid een (pseudo)diagnose stelt, veroorzaakt een groter placebo-effect dan een die aarzelt of die zich als gelijke van de patiënt opstelt en deze laat meedelen in zijn onzekerheid, Ook het uiterlijk van het middel speelt een rol: injecties hebben meer effect dan tabletten of capsules, terwijl ook de kleur van belang is.

Het is duidelijk dat bij dit alles van overheersende betekenis is wat de patiënt op voorhand van de bekwaamheid van de therapeut en de geneeskracht van de therapie verwacht. Wondermiddelen zoals homeopathische medicijnen veroorzaken een groot placebo-effect omdat er ook wonderen van worden verwacht. Nep-morfine blijkt een sterkere pijnstillende werking te hebben dan nep-aspirine. Nieuw geïntroduceerde echte geneesmiddelen hebben in het begin, wanneer de verwachtingen nog hoog gespannen zijn, vaak meer succes dan later. Maar ook de verwachting die de therapeut heeft van zijn eigen medisch handelen, speelt een rol. Een genezer die echt gelooft in wat hij doet, ook al is het de grootste onzin, veroorzaakt een krachtiger placebo-effect dan een ordinaire bedrieger.

Men heeft niet kunnen vaststellen dat er een bepaald type patiënten bestaat dat speciaal gevoelig is voor het optreden van placebo-effecten, wel dat de gevoeligheid van ieder individu kan verschillen naarmate de omstandigheden anders zijn. Placebowerking heeft voornamelijk betrekking op zogenoemde subjectieve, verschijnselen zoals pijn, eetlust, welbevinden e.d. Maar ook ‘objectieve’, meetbare verschijnselen zoals de bloeddruk en de activiteit van het immuunsysteem kunnen worden beïnvloed, zij het in veel mindere mate. Al te hoge verwachtingen mag men echter niet van placebotherapie koesteren; ernstige ziekten zijn er niet mee te genezen. Het behoeft geen betoog dat het succes, dat men soms van alternatieve geneeswijzen ziet, volledig op placebowerking berust. De alternatieve genezer zelf lijkt de verpersoonlijking van de placebo: iemand die in uiterlijk, gedrag, apparatuur en jargon zoveel mogelijk probeert te lijken op een arts, zonder over dezelfde kennis en autoriteit te beschikken.

De laatste tijd wordt er in kringen van reguliere gezondheidszorgwerkers wel eens voor gepleit om het placebo-effect meer uit te buiten en in dit opzicht dus een voorbeeld te nemen aan kwakzalvers. Dit roept interessante ethische vragen op. Moet een arts zijn patiënten gaan bedriegen voor hun bestwil?
En moet hij weer de paternalistische, autoritaire stellingen betrekken die hij de laatste decennia juist heeft verlaten? Het antwoord op deze vragen kan toch haast niet bevestigend luiden. Beter lijkt het om de placebowerking van de medische situatie te optimaliseren door een geduldige, belangstellende, invoelende houding in de spreekkamer, door een zorgvuldig onderzoek en door een in voor de patiënt begrijpelijke termen gehouden bespreking van de diagnose en het behandelplan. Daarbij zijn overdreven magie en rituelen en het toepassen van nepbehandelingen, als acupunctuur en homeopathie, bepaald ongewenst. Want aan placebotherapie kleven ook ernstige bezwaren:
1. Het risico bestaat dat een noodzakelijke echte therapie niet of te laat wordt gegeven.
2. Placebo-effecten zijn niet goed te voorspellen, omdat ze van allerlei factoren afhankelijk zijn die met de aandoening zelf niet te maken hebben.
3. Placebotherapie is niet meer dan symptoombestrijding. De werkelijke oorzaak van ziekten wordt niet weggenomen.
4. Het voornaamste bezwaar is misschien wel dat het de mensen afhankelijk maakt omdat het gebonden is aan een genezer in wie men vertrouwen heeft of aan een bepaalde therapeutische setting.

C.P van der Smagt

Uit: Tijdschrift tegen de Kwakzalverij, mei 2001

Misschien is het bovenstaande ook van toepassing op allerlei producten, methodes, protocollen, machines enz. die ik hier met grote regelmaat op dit forum voorbij zie komen.

WillemT

Josie
Berichten: 191
Lid geworden op: Ma 14 Okt 2013 20:01

Re: Nieuw inzicht in het placebo-effect

Berichtdoor Josie » Za 11 Jan 2014 0:01

Willem zo kan die wel weer heh.
Jouw bericht maakt me nieuwsgierig, wat doe jij zelf om te genezen Willem? Of heb je geen Lyme? Ik zou wel graag willen dat ik zou kunnen genezen op uitsluitend placebo-kracht, door het gebrek aan medicatie die bij chronische Lyme aanslaat. :)
Maargoed, zoals ze in die artikelen ook al noemen, genezen kan je met een placebo niet. Ik hunker naar genezing. Ik heb zelf veel alternatieve geneeswijzen geprobeerd. De Lyme heb ik er nooit mee weg gekregen. De harde leerschool heeft me bewust gemaakt van allerlei kwakzalvers. Uitproberen was voor mij toen de beste manier, want wat als het wél zou helpen? Desalnietemin denk ik nog steeds niet dat het allemaal maar helemaal onzin is. Al kies ik er zelf niet meer voor.
Heb je zelf ook alternatieve geneeswijzen geprobeerd? Of durf je dat bij voorbaat niet uit angst voor kwakzalvers, placebo's en financiële uitbuiting? Dat je op dit moment geirriteerd anti alternatieve geneeswijzen bent dat druipt er in ieder geval vanaf. Wat voor reacties verwacht je?
Wellicht kan het reguliere circuit toegeven dat de magere succesjes met cognitieve gedragstherapie gebaseerd zijn op placebo-effect? Denk je niet? :lol:
Josie

Damrak
Berichten: 176
Lid geworden op: Do 13 Okt 2011 22:52

Re: Nieuw inzicht in het placebo-effect

Berichtdoor Damrak » Za 11 Jan 2014 1:30

WillemT, een wijze man zei ooit:

"Absence of proof is not proof of absence." Niemand zit hier te wachten op je theorie dat alles wat niet door de huisarts wordt voorgeschreven automatisch in het kader "placebo" valt.

savan
Berichten: 436
Lid geworden op: Vr 21 Jun 2013 6:21

Re: Nieuw inzicht in het placebo-effect

Berichtdoor savan » Za 11 Jan 2014 9:31

@willem,

Zou jij linken kunnen plaatsen van onderzoeken die zijn gedaan dat dergelijke methodes, supplementen en andere methodes niet werkzaam zijn bij specifiek lymepatiënten.

Je beweert van alles zonder onderbouwing van een dergelijk onderzoek.
Graag zou ik wetenschappelijke onderzoeken willen bestuderen wat er wel en niet werkzaam is in een lymepatiënt,

Bedankt hoor!

WillemT
Berichten: 399
Lid geworden op: Do 4 Okt 2007 18:06

Re: Nieuw inzicht in het placebo-effect

Berichtdoor WillemT » Zo 12 Jan 2014 15:08

Damrak schreef:Niemand zit hier te wachten op je theorie dat alles wat niet door de huisarts wordt voorgeschreven automatisch in het kader "placebo" valt.

Beste Damrak

Je reactie heeft helaas op geen enkele manier betrekking op wat ik post.
Allereerst is het geen "theorie” en de beide teksten zijn ook niet van mij persoonlijk.
De eerste tekst geeft uitsluitend de feitelijke resultaten van een empirisch onderzoek. Niet meer dan dat.
In de wetenschap is het gebruikelijk met behulp van de experimentele resultaten een verklaring te geven. Die verklaring is dan de “theorie”. In dit stukje staat geen theoretische verklaring van het waargenomen placebo-effect, die is blijkbaar niet zo eenvoudig te geven. Persoonlijk vind ik verrassend dat het placebo-effect nog krachtiger blijkt te zijn dan al bekend is.

Dat “alles wat niet door de huisarts wordt voorgeschreven automatisch in het kader “placebo”valt” kan ik nergens lezen, ook niet iets dat er op lijkt. Van der Smagt is zeer kritisch over het toepassen van het effect in de reguliere geneeskunde. Naar mijn smaak is hij te kritisch en het loont m.i. de moeite om tot een andere aanpak te komen.

Beste Josie,
Ik begrijp heel goed dat je als patiënt een zoektocht naar genezing onderneemt, als die echter ook in de alternatieve hoek niet tot resultaat leidt, lijkt me dat heel frustrerend. Ik ben gezond, maar ik ben al sinds 1999 bekend met de ziekte van Lyme, die zich destijds in mijn naaste omgeving voordeed.
In in het stuk van van der Smagt staan ook zeer verstandige opmerkingen die ongetwijfeld de instemming van patiënten zoals jij hebben, zoals
WillemT schreef:Beter lijkt het om de placebowerking van de medische situatie te optimaliseren door een geduldige, belangstellende, invoelende houding in de spreekkamer, door een zorgvuldig onderzoek en door een in voor de patiënt begrijpelijke termen gehouden bespreking van de diagnose en het behandelplan


Beste Savan,
Het is me niet helemaal duidelijk wat je bedoelt met:
savan schreef:Zou jij linken kunnen plaatsen van onderzoeken die zijn gedaan dat dergelijke methodes, supplementen en andere methodes niet werkzaam zijn bij specifiek lymepatiënten.

Het volgende zou ik willen opmerken over onderzoeken.
Op degenen die een bepaald product of methode toepassen of aanbevelen rust de bewijslast aan te tonen dat ze effectief zijn. De werkzaamheid van middelen als samento, epinar, mms, kaardebol enz. enz. moet bewezen worden met goed opgezet onderzoek. Dit houdt onder meer in deelname van een patiëntengroep met duidelijke diagnose , waarvan een deel het te testen middel krijgt en een ander deel een placebo. Verder moet het onderzoek dubbelblind zijn (behandelaar en patiënt weten niet wie wat krijgt).
Zulk onderzoek (van goede kwaliiteit dus) met positieve uitkomst is nergens te vinden,
Ik kan je wel linken naar een voorbeeld van onderzoek naar een alternatieve methode van een met negatieve uitkomst. Daarvan zijn er genoeg te vinden. Op dit forum heb ik er lang geleden al eens gedetailleerd over geschreven.

viewtopic.php?f=22&t=2060&start=30#p36764

savan schreef:Je beweert van alles zonder onderbouwing van een dergelijk onderzoek.


Dit is onzin . Ik geef bij vrijwel alles dat ik schrijf een verwijzing naar de bron. Ook in dit geval. Het Volkskrantartikel dat ik citeer bevat een verwijzing naar een Amerikaanse bron, dit ter aanvulling,
Sci Transl Med 8 January 2014: Vol. 6, Issue 218, p. 218ra5 

WillemT

Tulipano
Berichten: 2342
Lid geworden op: Di 19 Apr 2011 19:52

Re: Nieuw inzicht in het placebo-effect

Berichtdoor Tulipano » Zo 12 Jan 2014 15:15

NIEUW INZICHT IN HET PLACEBO EFFECT

Afbeelding

P.S. Willem, hoort jou publicatie niet beter in off topic? De studie uit het vakblad S.T.M. is immers gerelateerd aan migraine en niet aan Lyme.

lulu
Berichten: 97
Lid geworden op: Wo 14 Nov 2012 18:14

Re: Nieuw inzicht in het placebo-effect

Berichtdoor lulu » Zo 12 Jan 2014 15:53

NOS
De werking van pillen tegen migraine hangt sterk af van de verwachtingen die de patiënt erover heeft. Dat patiënten baat hebben bij nepmedicijnen - het placebo-effect - was al lang bekend. Nieuw is dat het placebo-effect ook sterk is bij werkzame medicijnen.

Als de arts heeft voorspeld dat de migraine door de pil afneemt, dan is de pijnvermindering twee keer zo sterk als wanneer de patiënt te horen heeft gekregen dat de pil niet werkt. Nog beter is het als de patiënt van tevoren niet weet of de pil werkt. Dat schrijven Amerikaanse onderzoekers in het blad Science Translational Medicine.

De onderzoekers gaven 66 migrainepatiënten zes enveloppen met telkens twee pillen. In alle enveloppen zat een echte migrainepil en een placebopil. Maar dat stond niet op de enveloppen. Op twee stond dat er werkzame pillen in zaten die de pijn zouden verminderen. Op twee stond dat er placebo's in zaten. En op twee stond dat er een echte pil en een placebo-pil in zat.

Pijnreductie
In totaal werden er 450 migraine-aanvallen geregistreerd. In alle gevallen werkte de migrainepil beter dan de neppil. Maar de werking van de migrainepil was veel minder goed als de patiënten dachten dat ze een neppil kregen. De pijnreductie was dan maar half zo groot.

Een andere opvallende uitkomst is dat de pilllen het beste werkten als ze uit een envelop kwamen waarop stond dat er zowel een echte pil als een neppil in zat. De onderzoekers concluderen dat onzekerheid over het effect kennelijk het beste werkt. Mogelijk leidt onzekerheid tot grotere waakzaamheid bij de patiënt, wat de therapeutische werking verhoogt.


Het best werkt het dus als de patiënt zelf waakzaam is en blijft. Dat lijkt me de enige werkbare uitkomst.

WillemT
Berichten: 399
Lid geworden op: Do 4 Okt 2007 18:06

Re: Nieuw inzicht in het placebo-effect

Berichtdoor WillemT » Zo 12 Jan 2014 15:56

Tulipano schreef: Willem, hoort jou publicatie niet beter in off topic? De studie uit het vakblad S.T.M. is immers gerelateerd aan migraine en niet aan Lyme.

Het forum "Algemeen" lijkt me een goede plek. Het gaat over een algemeen medisch onderwerp, dat mijns inziens ook voor lymepatienten van betekenis is.
Zoals je uit ervaring weet is "off-topic" meer voor allerlei prietpraat.

WillemT

WillemT
Berichten: 399
Lid geworden op: Do 4 Okt 2007 18:06

Re: Nieuw inzicht in het placebo-effect

Berichtdoor WillemT » Zo 12 Jan 2014 15:59

lulu schreef:Het best werkt het dus als de patiënt zelf waakzaam is en blijft. Dat lijkt me de enige werkbare uitkomst.

Met de eerste zin ben ik het van harte eens. De tweede zin begrijp ik niet helemaal.

WillemT

Foetsie
Berichten: 1515
Lid geworden op: Ma 24 Dec 2012 17:00

Re: Nieuw inzicht in het placebo-effect

Berichtdoor Foetsie » Zo 12 Jan 2014 17:56

Ik heb i.i.g. geen last van migraine, nooit gehad ook niet.


Terug naar “Algemeen”

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Common Crawl [ Bot], Google [Bot] en 0 gasten